Choć w niektórych przekazach twierdzono inaczej, Jan Nowak Jeziorański urodził się w Berlinie, 2 października 1914 roku. Ojcem Jana Nowaka był zmarły cztery lata później Wacław Jeziorański, urzędnik zajmujący się ubezpieczeniami, matką zaś Elżbieta z Piotrowskich, zmarła w 1975 roku.

Jeziorański uczęszczał do IV Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Warszawie, by następnie podjąć naukę na Uniwersytecie Ekonomicznym, które to studia ukończył w 1936 roku. Wtedy został starszym asystentem katedry ekonomiki na Uniwersytecie w Poznaniu, jednocześnie uczęszczając do Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii im. Marcina Kątskiego we Włodzimierzu Wołyńskim, którą ukończył w roku 1937. Służbę wojskową odbywał Jeziorański w 2. Dywizjonie Artylerii Konnej im. Józefa Sowińskiego, jako bombardier podchorąży artylerii. Dwa lata później, w roku 1939, został wzięty do niewoli niemieckiej, szczęśliwie jednak zdołał uciec z transportu i zejść do podziemia.

Od 1940 roku znajdował się w Warszawie, czynnie angażując się w działalność konspiracyjną, od 1941 roku w ramach ZWZ (później AK). Zaczynał jako uczestnik akcji „N”, polegającej na rozpowszechnianiu druków, mających obniżyć morale żołnierzy niemieckich, następnie pracował w organach administracji niemieckiej, wynosząc i kopiując dokumenty okupanta. Ten okres to także politologiczny debiut Jeziorańskiego, w 1940 roku wydaje w podziemiu swój pierwszy esej polityczny, traktujący o Konstytucji 3 Maja.

W 1943 roku Jeziorański zgłasza się na ochotnika do pełnienia funkcji kuriera zagranicznego AK. Ze względu na zdobyte dotychczas uznanie, zwierzchnicy powierzają mu misję przekazania poczty politycznej Polskiemu Poselstwu w Sztokholmie. Zadanie zostało wykonane bezbłędnie, dlatego też Jeziorańskiemu powierzono kolejne, zdecydowanie trudniejsze. W 1943 roku Jeziorański pod fałszywym nazwiskiem (stąd właśnie Jan Nowak), wyrusza do Londynu, na rozmowy z rządem Rzeczypospolitej, a także władzami brytyjskimi, w tym z premierem Churchillem. Po zakończeniu misji, Jeziorańskiego przetransportowano do Włoch, a stamtąd w ramach misji „Most III” do Tarnowa i Warszawy. W trakcie powstania prowadzi audycje na antenie powstańczego radia Błyskawica. Dzień przed upadkiem Powstania Warszawskiego, Jeziorański ponownie wyruszył do Londynu, wywożąc z kraju istotne dokumenty Komendy Głównej. Po powodzeniu obydwu przedsięwzięć Jeziorański cieszy się już szacunkiem wśród władz wyższego szczebla, zarówno w Polsce podziemnej jak i Wielkiej Brytanii. Mówi się o nim „Kurier z Warszawy”.

W 1944 roku Jan Nowak Jeziorański poślubił Jadwigę Wolską, łączniczkę AK. Ceremonię odprawiono w konspiracji, trwała zaledwie kilka minut. Jadwiga Wolska zmarła w 1999 roku w Stanach Zjednoczonych.

 

Wraz z zakończeniem wojny, rozpoczął się wieloletni okres emigracji Jana Nowaka. Pierwsze lata po wojnie spędził na zachodzie Europy i w Stanach Zjednoczonych, wraz z żoną mieszkał między innymi w Monachium, Londynie czy Waszyngtonie.

W latach 1948-1951 udzielał się w brytyjskiej rozgłośni publicznej BBC, konkretnie Polskiej Sekcji tejże, na antenie której prowadził audycje mające uświadamiać ludzi o skali okrucieństwa działań wojennych na terenie Polski. W 1952 roku Jan Nowak Jeziorański otrzymuje propozycję objęcia stanowiska dyrektora w tworzącej się polskiej rozgłośni radiowej w Monachium, Radiu Wolna Europa. Tę funkcję Jeziorański pełni aż do 1976 roku, dając Polakom jedyne rzetelne źródło informacji w okresie komunizmu. W latach 1976-1978 Jeziorańscy zamieszkali w małej chacie w Alpach, jednak nawet w tym okresie Jan Nowak czynnie angażował się w krzewienie patriotyzmu, inicjując wydawanie Kuriera z Warszawy, ukazującego się od 1978 roku w Londynie. W tym samym roku Jeziorański przyjmuje propozycję objęcia stanowiska konsultanta przy Narodowej Radzie Bezpieczeństwa w Waszyngtonie. Ten okres Jeziorański wykorzystał do poszerzania tożsamości narodowej wśród Polonii Amerykańskiej, oraz pielęgnowania więzi polsko-żydowskich, wbrew panującym, antysemickim stereotypom. Na emigracji ukazują się wspomnienia Jeziorańskiego z okresu kierowania Radiem Wolna Europa, książka pod tytułem Wojna w Eterze, zyskuje dużą popularność.

Jan Nowak Jeziorański odwiedza ojczyznę dopiero w 1989 roku, na oficjalne zaproszenie Lecha Wałęsy. Od momentu przemian ustrojowych w Polsce Jeziorański angażuje się w proces włączenia Polski do Unii Europejskiej i struktur NATO. Wielokrotnie zajmuje stanowisko na arenie międzynarodowej, wygłasza oświadczenia, udziela konsultacji. Staje się postacią medialną, regularnie występuje w radiu i telewizji. Przyjeżdża do kraju kiedy to tylko możliwe, wciąż ukazują się także różnego rodzaju publikacje Jana Nowaka.

W 2002 roku, po wielu latach emigracji Jan Nowak Jeziorański wraca do kraju na stałe, jego nowym miejscem zamieszkania staje się dom przy ulicy Czerniakowskiej 178a. W tym okresie Jeziorański odbiera wiele prestiżowych nagród i odznaczeń, honorowe obywatelstwa i tytuły honoris causa na kilku uniwersytetach. Wciąż angażuje się w życie polityczne Polski, zabiera głos w sprawie interwencji polskich wojsk w Iraku, oraz jako jeden z pierwszych pojawia się na referendum akcesyjnym w sprawie wejścia Polski do UE.

Jan Nowak Jeziorański zmarł w nocy z 20 na 21 stycznia 2005 roku, w Warszawie. Został pochowany na warszawskich Powązkach. Ku czci Jeziorańskiego jego patronat przyjęło wiele szkół, jego nazwiskiem nazwano ulicę na warszawskiej Pradze, a przed jego domem postawiono „ławeczkę”, pomnik upamiętniający Jana Nowaka, autorstwa Wojciecha Gryniewicza.

Reklama:

Praca kierowca